Co w Prawie Piszczy | Śmierć przedsiębiorcy nie zakończy istnienia przedsiębiorstwa – Część 2
7169
post-template-default,single,single-post,postid-7169,single-format-standard,ajax_fade,page_not_loaded,,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive

Śmierć przedsiębiorcy nie zakończy istnienia przedsiębiorstwa – Część 2

Jak pisaliśmy w poprzednim wpisie (link) godnie z zapowiedziami, dziś o pozostałych zmianach, które w założeniach mają zapewnić ciągłość biznesu po śmierci przedsiębiorcy, a konkretniej o zasadzie kontynuacji umów.

Umowy cywilnoprawne po śmieci przedsiębiorcy

Zgodnie z aktualnym stanem prawnym, w chwili śmierci przedsiębiorcy zawarte przez niego umowy cywilnoprawne zasadniczo wygasają. Ustawa ma odwrócić tę zasadę – intencją ustawodawcy jest zapewnienie kontynuacji stosunków umownych po śmierci przedsiębiorcy.

W projekcie ustawy przyjęto zasadę, zgodnie z którą umowa w celu jej zachowania będzie musiała zostać potwierdzona przez powołanego przez zmarłego przedsiębiorcę zarządcę sukcesyjnego w wyznaczonym przez drugą stronę umowy terminie. Po bezskutecznym upływie terminu umowa wygaśnie. Natomiast do czasu potwierdzenia umowy, każda ze stron będzie mogła co do zasady powstrzymać się od spełnienia świadczenia.

Jak jednak wskazaliśmy w poprzednim wpisie, zarządca sukcesyjny może być także powołany po śmierci przedsiębiorcy. Co w takiej sytuacji? Ustawodawca zdecydował, że wykonywanie umowy w okresie od śmierci przedsiębiorcy do dnia ustanowienia zarządu sukcesyjnego przez współwłaścicieli przedsiębiorstwa zostanie, co do zasady, zawieszone. Zawieszenie oznacza, że druga strona umowy będzie mogła powstrzymać się od spełnienia świadczenia do czasu ustanowienia zarządcy, a jeśli nie jest ono jeszcze wymagalne, to w okresie przejściowym bieg terminu wymagalności nie będzie się rozpoczynał lub rozpoczęty zostanie wstrzymany. Natomiast po ustaniu przyczyny zawieszenia, czyli w wyniku powołania zarządcy sukcesyjnego – terminy wymagalności zaczną biec lub będą biec dalej.

Od powyższej zasady ustawa przewiduje pewne odstępstwa, które wynikają z możliwości dokonywania tzw. czynności zachowawczych przez współwłaścicieli przedsiębiorstwa w spadku. Projekt przewiduje, że od dnia, w którym współwłaściciel przedsiębiorstwa zaofiaruje świadczenie wzajemne, druga strona utraci prawo do powstrzymania się ze spełnieniem świadczenia. Ustanie też przyczyna zawieszenia biegu terminu spełnienia świadczenia wzajemnego.

Z kolei spod obowiązywania zasady kontynuacji stosunków umownych zostaną wyłączone umowy, których wykonanie będzie zależeć od osobistych przymiotów przedsiębiorcy np. umowa o dzieło – te umowy wygasną z chwilą śmierci przedsiębiorcy.

A co z pracownikami? Czy można przejąć stosunki pracy?

Obecnie, wraz ze śmiercią pracodawcy wygasają umowy o pracę zawarte z pracownikami. Celem projektowanych zmian jest zapewnienie trwania stosunków pracy w przypadku śmierci przedsiębiorcy. Pełna i płynna kontynuacja stosunków pracy zostanie zapewniona jeśli przedsiębiorca ustanowi zarządcę sukcesyjnego jeszcze za życia. W takiej sytuacji umowy z pracownikami wygasną z dniem wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, chyba że przed tym dniem nastąpi przejęcie pracownika przez nowego pracodawcę.

Natomiast po śmierci przedsiębiorcy bez uprzedniego ustanowienia zarządcy sukcesyjnego następuje okres przejściowy (maksymalnie dwumiesięczny) i związany z nim stan niepewności, podczas którego następcy prawni mogą powołać zarządcę sukcesyjnego, ale nie muszą. Istnieje więc szansa, że działalność gospodarcza w istocie zakończy swój byt. W takiej sytuacji następcy prawni w ramach czynności zachowawczych będą mogli zawrzeć porozumienie o kontynuacji stosunku pracy z pracownikami. Jeśli stosowane porozumienie nie zostanie zawarte w ciągu 30 dni od śmierci przedsiębiorcy, umowy o pracę wygasną. Natomiast gdy zarząd sukcesyjny zostanie mimo wszystko ustanowiony, a dodatkowo przedsiębiorca będzie ponownie zatrudniał pracowników z tej samej grupy zawodowej, pracownikom których umowy o pracę wygasły, będzie przysługiwać tzw. pierwszeństwo w zatrudnieniu. Zarządca będzie miał obowiązek przywrócić pracownika do pracy, jeśli ten złoży stosowne oświadczenie w tym zakresie. Czy jednak przywrócenie będzie oznaczać w tym przypadku restytucję stosunku prawnego, czy też nawiązanie zupełnie nowego, a w konsekwencji nowych warunków umowy o pracę? Projektowane przepisy nie rozstrzygają wprost tej wątpliwości, jednak uwagę zwraca aspekt prowadzenia rekrutacji w tej samej grupie zawodowej, jako przesłanki dla przywrócenia. Wydaje się, że pracownik będzie obowiązany przyjąć ofertę kierowaną do pozostałych kandydatów w ramach rekrutacji (podobnie w uzasadnieniu do projektu).

W praktyce jednak nie tylko kontynuowanie umów handlowych i pracowniczych jest istotne dla zapewnienia sprawnego przejęcia przedsiębiorstwa po zmarłym – w wielu przypadkach kluczowe mogą się okazać wydane na rzecz przedsiębiorcy decyzje administracyjne. Już teraz zapraszamy Państwa do lektury kolejnego wpisu, w którym zaprezentujemy na czym ma polegać zasada przejmowania decyzji oraz dodamy kilka słów o podatkach przedsiębiorstwa w spadku.

 

Autorzy:

Natalia Komarzańska – senior consultant, aplikant adwokacki, t: +48 71 75 00 723, natalia.komarzanska@olesinski.com

Joanna Dybciak – consultant, prawnik, t: +48 71 75 00 738, joanna.dybciak@olesinski.com

Autor: Natalia Komarzańska

SENIOR CONSULTANT / APLIKANT ADWOKACKI

T: (+48) 71 75 00 723
E: natalia.komarzanska@olesinski.com

Więcej

Zaproponuj znajomym
Brak komentarzy.

skomentuj