Co w Prawie Piszczy | Jak ochronić majątek przedsiębiorstwa przed egzekucją?
7807
post-template-default,single,single-post,postid-7807,single-format-standard,cookies-not-set,ajax_fade,page_not_loaded,,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.4,vc_responsive

Jak ochronić majątek przedsiębiorstwa przed egzekucją?

Przepisy prawa upadłościowego i prawa restrukturyzacyjnego kładą duży nacisk na interesy wierzycieli, jednak w obydwu postępowaniach nie mniej ważny jest sam dłużnik i jego przedsiębiorstwo. Jakie mechanizmy ochronne przewidują obydwie ustawy i w jakich sytuacjach są stosowane? Jak działać gdy majątek przedsiębiorstwa zagrożony jest egzekucją?

Postępowanie restrukturyzacyjne

Ze względu na to, że celem postępowania restrukturyzacyjnego jest przede wszystkim uniknięcie upadłości z uwzględnieniem interesów wierzycieli, ochrona majątku dłużnika jest kluczowa. Jak się kształtuje ta ochrona? Od kiedy dłużnik jest chroniony? Jakie postępowanie wybrać, żeby sprawnie uchronić majątek przed egzekucją?

Zawieszenie i umorzenie postępowań egzekucyjnych

Należy pamiętać, że samo złożenie wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nie tworzy automatycznie parasola ochronnego nad majątkiem dłużnika. Jeżeli majątek ma zostać zabezpieczony (np. poprzez zawieszenie postępowań egzekucyjnych czy uchylenie zajęcia), należy złożyć odpowiedni wniosek. Co ważne, taki wniosek o zabezpieczenie można złożyć tylko wraz z wnioskiem o wszczęcie postępowania układowego i sanacyjnego (a zatem tylko w ramach dwóch rodzajów postępowań restrukturyzacyjnych – więcej o postępowaniach restrukturyzacyjnych pisaliśmy w tym artykule).

Inaczej sytuacja kształtuje się już po otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego. Wówczas postępowania egzekucyjne wszczęte przed dniem otwarcia postępowania:

– dotyczące wierzytelności objętej z mocy prawa układem (dot. postępowania układowego i przyspieszonego postępowania układowego),

– skierowane do majątku dłużnika wchodzącego w skład masy sanacyjnej (dot. postępowania sanacyjnego)

ulegają zawieszeniu z mocy prawa.

Udział nadzorcy lub zarządcy

W ramach postępowania restukturyzacyjnego dłużnik sprawuje zarząd własny swoim majątkiem, chyba że został ustanowiony zarządca.

W postępowaniu o zatwierdzenie układu dłużnik wybiera nadzorcę układu i zawiera  z nim odpowiednią umowę. Zawarcie umowy z nadzorcą układu nie pozbawia dłużnika prawa zarządu jego majątkiem. Dopiero od chwili wydania postanowienia w przedmiocie zatwierdzenia układu do dnia jego uprawomocnienia, nadzorcy układu przysługują uprawnienia nadzorcy sądowego. W przyspieszonym postępowaniu układowym i postępowaniu układowym, nadzorca sądowy jest natomiast powoływany przez sąd. Skutkiem powołania nadzorcy sądowego jest ograniczenie roli dłużnika w sprawowaniu zarządu majątkiem (czynności przekraczające zwykły zarząd wymagają dla ich ważności zgody nadzorcy sądowego).

W przypadku postępowania sanacyjnego, sąd w postanowieniu o otwarciu postępowania powołuje zarządcę. Przy czym jeśli skuteczne przeprowadzenie postępowania sanacyjnego wymaga osobistego udziału dłużnika lub jego reprezentantów, a jednocześnie dają oni gwarancję należytego sprawowania zarządu, sąd może zezwolić dłużnikowi na wykonywanie zarządu nad całością lub częścią przedsiębiorstwa w zakresie nieprzekraczającym zakresu zwykłego zarządu. Powyższe jednak nie ogranicza w żadnym wypadku kompetencji ustanowionego zarządcy (wówczas dokonuje on przede wszystkim czynności przekraczających zwykły zarząd).

Postępowanie upadłościowe

Po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości sąd może dokonać zabezpieczenia majątku dłużnika (na wniosek albo z urzędu). Zabezpieczenie to ma dwa wymiary – po pierwsze ma na celu umożliwić dalsze prowadzenie przez dłużnika działalności, po drugie ma zapobiec wyzbywaniu się składników majątku ze szkodą dla wierzycieli. To po stronie sądu leży ocena, czy w danej sprawie zabezpieczenie majątku jest uzasadnione, dlatego ważne jest prawidłowe sformułowanie odpowiedniego wniosku w tym zakresie.

Ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego

Podstawową formą zabezpieczenia jest ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego (dalej: TNS), który ma za zadanie kontrolować działalność dłużnika na etapie przed ogłoszeniem upadłości. To w  jego gestii leży zgoda na dokonanie przez dłużnika czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu (brak jest katalogu tego rodzaju czynności, ich odpowiednie zakwalifikowanie zależy od specyfiki przedsiębiorstwa dłużnika).

Zawieszenie postępowania egzekucyjnego

Ponadto sąd może zawiesić postępowanie egzekucyjne oraz uchylić zajęcie rachunku bankowego, co wiąże się także z koniecznością  ustanowienia TNS-a, jeżeli nie dokonano tego wcześniej. Z reguły dłużnicy decydują się na obie wyżej wskazane formy zabezpieczenia, gdyż samo zawieszenie egzekucji działa „na przyszłość” i nie powoduje automatycznie uchylenia zajęć dokonanych przez komornika.

Bardziej dotkliwe formy zabezpieczenia majątku

W skrajnych przypadkach sąd może także zastosować bardziej dotkliwe dla dłużnika formy zabezpieczenia majątku (np. gdy istnieje ryzyko ukrywania majątku przez dłużnika lub gdy dłużnik dokonywał czynności bez zgody TNS-a). Jednym z tego rodzaju zabezpieczeń jest ustanowienie zarządu przymusowego, który w praktyce pozbawia dłużnika prawa sprawowania zarządu nad jego majątkiem w całości i jest dla niego rozwiązaniem najmniej korzystnym.

Inne reguły po ogłoszeniu upadłości

Po ogłoszeniu upadłości zastosowanie mają już inne regulacje ustawy. Upadły traci prawo zarządu i majątek obejmuje syndyk – z tą chwilą (bądź z dniem ogłoszenia upadłości) ustanowione zabezpieczenia upadają.

Postępowania egzekucyjne skierowane do majątku wchodzącego w skład masy upadłości, a wszczęte przed dniem ogłoszenia upadłości, ulegają zawieszeniu z mocy prawa z dniem ogłoszenia upadłości. Natomiast z dniem uprawomocnienia się postanowienia o ogłoszeniu upadłości, postępowania zostają umorzone z mocy prawa.

***

Zarówno prawo upadłościowe, jak i prawo restrukturyzacyjne umożliwia ochronę majątku dłużnika i dalsze prowadzenie przedsiębiorstwa. Należy pamiętać, że żadne z postępowań nie musi oznaczać końca działalności dłużnika. Odpowiednio wcześnie dokonana analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa (o której pisaliśmy tutaj) oraz podjęcie decyzji co do wszczęcia określonego postępowania, nie tylko umożliwi ochronę dłużnikowi, ale też pozwoli na nowy start dla przedsiębiorstwa.

Autor: Anna Łozowska

STARSZY SPECJALISTA/ RADCA PRAWNY

anna.lozowska@olesinski.com

Zaproponuj znajomym
Brak komentarzy.

skomentuj