Co w Prawie Piszczy | Wpływ postępowania upadłościowego na majątek dłużnika
7881
post-template-default,single,single-post,postid-7881,single-format-standard,cookies-not-set,ajax_fade,page_not_loaded,,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.4,vc_responsive

Wpływ postępowania upadłościowego na majątek dłużnika

Głównym celem postępowania upadłościowego jest uzyskanie przez wierzycieli zaspokojenia roszczeń w jak najwyższym stopniu. Spłata zaległych zobowiązań może dokonać się przede wszystkim w drodze likwidacji majątku upadłego podmiotu i rozdysponowania pomiędzy wierzycieli uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych. Nie ma więc nic wyjątkowego w tym, że prawo zapewnia odpowiednie zabezpieczenie integralności majątku dłużnika (nazywanego przez ustawę „masą upadłości”). W dzisiejszym wpisie przybliżymy, jaki wpływ właśnie na majątek dłużnika wywiera postępowanie upadłościowe.

 

Syndyk jako dysponent masy upadłości

Można powiedzieć, że najistotniejszym skutkiem upadłości dla dłużnika jest pozbawienie go prawa do zarządu oraz korzystania z należącego do niego mienia. Z dniem ogłoszenia upadłości, to syndyk staje się dysponentem majątku upadłego, a prawo własności upadłego pozostaje tylko formalnością. Z powyższym wiąże się obowiązek upadłego do wskazania i wydania syndykowi całego swojego majątku oraz dokumentów dotyczących jego działalności gospodarczej. Celem takich działań jest zabezpieczenie mienia upadłego przede wszystkim przed czynnościami mogącymi uszczuplić masę upadłości.

W tym duchu ustawa wprowadza, że wszelkie czynności prawne dłużnika dotyczące mienia wchodzącego do masy upadłości są nieważne. Upadły nie jest zatem legitymowany w szczególności do rozporządzania majątkiem (np. zbycia składników), chociażby w jego ocenie rozporządzenie takie leżało w jak najlepszym interesie przedsiębiorstwa. Upadły musi mieć więc zawsze świadomość, że eksploatowanie lub dysponowanie należącymi do niego rzeczami od dnia ogłoszenia upadłości może zostać poczytane jako działanie na szkodę wierzycieli i prowadzić do odpowiedzialności zarówno karnej, jak i cywilnej.

Warto też podkreślić, że po ogłoszeniu upadłości, niedopuszczalne jest obciążenie składników masy upadłości zabezpieczeniami rzeczowymi, jak np. hipoteka lub zastaw rejestrowy. W praktyce chodzi przede wszystkim o sytuacje, w których wniosek o wpisanie hipoteki do ksiąg wieczystych (lub odpowiednio zastawu rejestrowego do rejestru zastawów) został co prawda złożony przed ogłoszeniem upadłości, ale sam wpis został prawomocnie dokonany po jej ogłoszeniu. Ponieważ hipoteka odnosi efekt dopiero z momentem wpisu, może ona okazać się nieskuteczna.

 

Jak ustala się skład masy upadłości?

Wspomniane już zostało, że prawo upadłościowe nazywa majątek dłużnika „masą upadłości”. W jej skład wchodzi majątek należący do upadłego w dniu ogłoszenia upadłości oraz nabyty przez niego w toku całego postępowania upadłościowego. Innymi słowy – w skład masy upadłości wejść mogą tylko takie rzeczy, które są lub staną się własnością upadłego.

W momencie objęcia zarządu przez syndyka, przystępuje on do przygotowania spisu inwentarza. Dokument ten pozwala uzyskać precyzyjną informację, czy dany przedmiot wchodzi do masy upadłości. Spis inwentarza sporządza się na podstawie ksiąg upadłego oraz dokumentów bezspornych, przy czym domniemywa się, że rzeczy znajdujące się w posiadaniu upadłego w dniu ogłoszenia upadłości należą do jego majątku.

 

Wyłączenia z masy upadłości

W uproszczeniu można powiedzieć, że składnikami masy upadłości nie są:

  1. przedmioty niestanowiące własności dłużnika
  2. przedmioty, które są wyłączone z masy upadłości z mocy prawa.

 

  1. Przedmioty niestanowiące własności upadłego

Pierwsza kategoria obejmująca rzeczy będące własnością osób trzecich tylko pozornie jest oczywista. Wspomniane domniemanie, że rzeczy znajdujące się w posiadaniu upadłego są jego własnością może skutkować włączeniem do masy upadłości rzeczy, które do niego nie należą Istotna jest zatem czujność, jeśli osoba trzecia poweźmie wiedzę o ogłoszeniu upadłości jej kontrahenta. Może się bowiem zdarzyć, że w sytuacji braku odpowiedniej dokumentacji, syndyk ujmie w spisie inwentarza masy upadłości przedmioty użytkowane przez dłużnika na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak np. umowa leasingu, najmu, dzierżawy lub użyczenia.

Co w przypadku, gdy dany składnik majątku niezasadnie został włączony w skład masy upadłości? Właścicielowi przysługuje w pierwszej kolejności wniosek do sędziego-komisarza o wyłączenie z masy upadłości, a w sytuacji, w której sędzia-komisarz nie przychyli się do wniosku właściciela – podmiot taki może złożyć pozew do sądu upadłościowego z żądaniem skierowanym przeciwko syndykowi o wyłączenie mienia z masy upadłości. Są to jednak czynności złożone formalnie i czasochłonne. Ważne jest zatem, aby niezwłocznie reagować w przypadku upadłości kontrahenta.

  1. Przedmioty wyłączone z masy upadłości z mocy prawa

Prawo upadłościowe wprowadza pewne wyłączenia przedmiotów z masy upadłości, mimo że dane rzeczy są własnością dłużnika i mogłyby posłużyć zaspokojeniu wierzycieli. Chodzi przede wszystkim o:

  • mienie, które jest wyłączone od egzekucji według Kodeksu postępowania cywilnego, np. narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika lub przedmioty urządzenia domowego;
  • wynagrodzenie za pracę upadłego w części niepodlegającej zajęciu – zajęciu podlega 50% wynagrodzenia (60% co do długów alimentacyjnych), jednak nie więcej niż minimalne wynagrodzenie. W rękach upadłego powinno pozostać zatem przynajmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.

W powyższym zakresie dłużnik nadal samodzielnie rozporządza tymi składnikami mienia.

 

Podsumowanie

W toku postępowania upadłościowego dochodzi do sprzedaży majątku upadłego, a cena uzyskana ze sprzedaży ma posłużyć na przynajmniej częściową spłatę wierzycieli. Z tego powodu upadłemu odbiera się wszelkie atrybuty związane z prawem własności majątku. O ile ustawa wprowadza wyjątki co do włączenia mienia dłużnika w skład masy upadłości, zarówno dłużnik jak i jego kontrahenci powinni pamiętać, że są to wyjątki nieliczne. Majątek upadłego w zdecydowanej większości zostanie włączony do masy upadłości, stąd jakiekolwiek czynności dłużnika obejmujące majątek będą nieważne. Jest to jeden z najważniejszych skutków postępowania upadłościowego.

Autor: Paulina Jastrzębiec Siemiątkowska

SENIOR CONSULTANT / LEGAL ADVISOR

paulina.siemiatkowska@olesinski.com

Zaproponuj znajomym
Brak komentarzy.

skomentuj