Co w Prawie Piszczy | Wpływ postępowania upadłościowego na zobowiązania dłużnika
7979
post-template-default,single,single-post,postid-7979,single-format-standard,cookies-not-set,ajax_fade,page_not_loaded,,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.4,vc_responsive

Wpływ postępowania upadłościowego na zobowiązania dłużnika

Ogłoszenie upadłości to przełomowy moment w życiu przedsiębiorstwa jak i jego kontrahentów. Należy pamiętać, że upadłość wpływa zarówno na osobę upadłego, jego majątek oraz na zobowiązania. W poprzednich wpisach na blogu omawialiśmy konsekwencje upadłości co do osoby i majątku, dziś natomiast opiszemy jej wpływ na zobowiązania upadłego (w szczególności umowy).

Ze względu na szczególną sytuację majątkową upadłego, prawo upadłościowe przewiduje specjalne mechanizmy zabezpieczające wierzycieli przed nadużyciami. Celem tych regulacji jest ułatwienie syndykowi szybkiego spieniężenia majątku dłużnika i sprawnego zakończenia prowadzonej przez niego działalności.

Moment graniczny upadłości

Wydanie postanowienia o ogłoszeniu upadłości to moment graniczny dla zobowiązań dłużnika. Wraz z jego nadejściem, zastosowanie znajdują szczególne przepisy postępowania upadłościowego, które przewidują szereg uregulowań specjalnych, zmieniających sytuację zarówno dłużnika, jak i jego kontrahenta.

Najważniejsze skutki upadłości co do zobowiązań upadłego zostały wskazane poniżej:

  • Wszystkie zobowiązania stają się wymagalne – oznacza to, że bez względu na to, czy termin płatności świadczenia miał nastąpić dopiero za jakiś czas, należność kontrahenta upadłego zostanie objęta postępowaniem upadłościowym i w miarę dostępnych środków, uregulowana w ramach wykonania planu spłaty. Żądanie zapłaty zobowiązania następuje poprzez zgłoszenie swojej wierzytelności przez kontrahenta upadłego.
  • Zobowiązania majątkowe niepieniężne zmieniają się w pieniężne – związane jest to z celem postępowania upadłościowego, tj. szybkim zakończeniem działalności upadłego. Przykładem zobowiązań tego typu są np. zobowiązania z gwarancji lub rękojmi, jeżeli wady przedmiotu umowy powstały lub ujawniły się przed ogłoszeniem upadłości (np. gwarancja wykonawcy robót budowlanych czy rękojmia za wady rzeczy sprzedanej) albo w niektórych przypadkach zobowiązanie upadłego do przeniesienia własności nieruchomości.
  • Zobowiązania powstałe po dniu ogłoszenia upadłości powinny być regulowane na bieżąco.
  • Przerywa się okres naliczania odsetek, które mogą być zaspokojone w ramach postępowania upadłościowego. Tylko odsetki naliczone do dnia ogłoszenia upadłości mogą być zgłoszone jako wierzytelność w postępowaniu upadłościowym.
  • Możliwość potrącania wierzytelności jest ograniczona – zakazane jest np. potrącanie wierzytelności, jeżeli wierzyciel stał się dłużnikiem upadłego po ogłoszeniu upadłości.
  • Niektóre z umów wygasają automatycznie – więcej informacji w dalszej części tekstu.
  • Część umów może zostać rozwiązana przez syndyka, mimo braku takiej możliwości zgodnie z treścią stosunku umownego poniżej więcej informacji.

Które umowy wygasają automatycznie? 

Część zawartych przez upadłego umów wygasa automatycznie wraz z dniem ogłoszenia upadłości. Wśród najistotniejszych umów, które wygasają w dniu ogłoszenia upadłości możemy wyróżnić:

  • Umowy zlecenia lub komisu, w sytuacji, gdy upadły był dającym zlecenie lub komitentem,
  • Umowy agencyjne,
  • Umowy użyczenia, jeżeli rzecz nie została wydana,
  • Umowy pożyczki, gdy przedmiot pożyczki nie został wydany,
  • Umowy kredytu w zakresie środków nieprzekazanych upadłemu,
  • Umowy przechowania zawarte z bankiem.

 

Co się dzieje z umowami najmu (dzierżawy)? 

Ogłoszenie upadłości nie ma automatycznego wpływu na umowę najmu nieruchomości upadłego – umowa ta wiąże strony, o ile nieruchomość została wydana najemcy. Syndyk może jednak wypowiedzieć tego typu umowę z zachowaniem trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, także wtedy, gdy ta nie przewidywała takiej możliwości. Umowa jest wypowiadana na podstawie postanowienia sędziego-komisarza, jeżeli jej trwanie utrudnia zlikwidowanie masy upadłości albo gdy czynsz najmu jest zaniżony.

To samo dotyczy umowy dzierżawy nieruchomości upadłego oraz umowy najmu lub dzierżawy przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części.

Syndyk może również wypowiedzieć umowę najmu lub dzierżawy, w której upadły jest najemcą (dzierżawcą). Chodzi tutaj o umowy dotyczące również innych rzeczy niż nieruchomość lub przedsiębiorstwo, jeżeli przedmiot najmu (dzierżawy) został wydany przed ogłoszeniem upadłości. Jeżeli przedmiotu nie wydano jeszcze – każda ze stron może od niej odstąpić w ciągu dwóch miesięcy od ogłoszenia upadłości.

Od których umów syndyk może odstąpić? 

W odniesieniu do pozostałych umów zawartych przez upadłego, które nie posiadają szczególnej regulacji w prawie upadłościowym, decyzja co do rozwiązania umowy lub jej dalszego wykonywania należy do syndyka. Chodzi przede wszystkim o umowy wzajemne – tj. takie umowy, w których świadczenie jednej ze stron jest odpowiednikiem świadczenia drugiej strony, ale także wszystkie inne umowy, których stroną był upadły. Przykładem umów wzajemnych są przede wszystkim umowy sprzedaży, umowa o dzieło, umowa o roboty budowlane.

Jeżeli umowa (wzajemna) w dniu ogłoszenia upadłości nie została wykonana w całości lub w części, syndyk może, za zgodą sędziego-komisarza albo wykonać umowę, albo od niej odstąpić. Druga strona może wyznaczyć syndykowi termin na złożenie oświadczenia w zakresie odstąpienia od umowy wzajemnej.

Warto wskazać, że syndyk może również odstąpić od umowy leasingu, w której upadły jest korzystającym z rzeczy.

Umowa rachunku bankowego i ubezpieczenia

Upadłość nie ma wpływu na umowy rachunku bankowego oraz obowiązkowego ubezpieczenia majątkowego.

Podsumowanie

Ogłoszenie upadłości skutkuje swego rodzaju zamrożeniem stosunków zobowiązaniowych upadłego. Wraz z wydaniem postanowienia o ogłoszeniu upadłości w życie wchodzą przepisy prawa upadłościowego, które szczegółowo regulują skutki upadłości. Przy tym należy pamiętać, że część skutków powstaje automatycznie wraz z ogłoszeniem upadłości i nie ma możliwości ich innego uregulowania np. w drodze umownej. Dlatego tak ważne jest każdorazowe ustalenie skutków upadłości co do poszczególnych zobowiązań upadłego, w tym zawartych przez niego umów.

Autor: Anna Czornik

CONSULTANT / LEGAL DEPARTMENT

anna.czornik@olesinski.com

Zaproponuj znajomym
Brak komentarzy.

skomentuj