Co w Prawie Piszczy | Więcej kontroli na rynku produktów rolnych i spożywczych (cz. 1)
7986
post-template-default,single,single-post,postid-7986,single-format-standard,cookies-not-set,ajax_fade,page_not_loaded,,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.4,vc_responsive

Więcej kontroli na rynku produktów rolnych i spożywczych (cz. 1)

Aktywność organów państwa na rynku produktów rolno-spożywczych zauważalnie wzrasta. Parlament w październiku znowelizował ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi, a Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zapowiedział już kolejne kontrole przedsiębiorców. Opisanym działaniom przyświeca wspólny cel – wyeliminowanie nieuczciwych praktyk handlowych z łańcucha dostaw surowców rolnych i żywności.

Warto przypomnieć, że wspomniane zmiany stanowią nie tylko kontynuację trendu legislacyjnego zapoczątkowanego na poziomie krajowym już w 2017 r., ale znajdują również swoje odzwierciedlenie w działaniach podejmowanych na szczeblu europejskim.

Poniżej wskazujemy pokrótce tło historyczne najnowszych zmian oraz dotychczasowy bilans stosowania ustawy. W następnych wpisach poruszymy kwestię wpływu nowelizacji na praktykę obrotu. Omówimy także najważniejsze założenia projektu nowej dyrektywy unijnej w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw żywności.

Stary i nowy model ochrony prawnej

Jeszcze przed uchwaleniem ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, ochrona uczestników obrotu produktami rolnymi i spożywczymi mogła być w polskim systemie prawnym realizowana przede wszystkim w oparciu o dwa filary. Były nimi ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów (droga publicznoprawna), oraz ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (droga prywatnoprawna). Tak skonstruowany model ochrony nie był jednak wolny od wad.

Poprzednie rozwiązania uzależniały możliwość podjęcia interwencji przez Prezesa UOKiK od osiągnięcia przez nieuczciwego przedsiębiorcę pozycji dominującej na rynku właściwym (domniemywa się, że przedsiębiorca posiada taką pozycję, jeśli jego udział w rynku przekracza 40%). Ponieważ w sektorze rolno-spożywczym występowanie tak silnych podmiotów jest sytuacją niespotykaną, działalność Prezesa UOKiK była w tym zakresie w praktyce wyłączona. Sami przedsiębiorcy z kolei niechętnie występowali na drogę prywatnoprawną, obawiając się negatywnych konsekwencji wizerunkowo-biznesowych, a także wysokich kosztów i długiego czasu trwania postępowań sądowych.

Dostrzegając powyższy problem, ustawodawca zdecydował się zmodyfikować dotychczasowy model ochrony dodając do niego trzeci filar – ustawę o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, która obowiązuje od 12 lipca 2017 r.

Regulacja ta łączy w sobie elementy charakterystyczne zarówno dla prawa ochrony konkurencji (działanie organu z urzędu, wymierzanie administracyjnych kar pieniężnych), jak i prawa zwalczania nieuczciwej konkurencji (ustawa nie zakazuje każdego, a jedynie „nieuczciwego” wykorzystywania przewagi kontraktowej).

Dzięki analizowanej ustawie Prezes UOKiK zyskał możliwość ingerowania w stosunki prawne między dostawcami i odbiorcami produktów rolno-spożywczych w sytuacji, gdy:

  • łączny obrót między kontrolowanymi podmiotami przekroczył 50.000,00 zł, a
  • obrót podmiotu nieuczciwie wykorzystującego przewagę kontraktową przekroczył 100.000.000,00 zł w ciągu roku poprzedzającego rok wszczęcia postępowania.

Prezes UOKiK zyskał tym samym uprawnienie do działania na obszarze wprawdzie powyżej opisanych progów obrotowych, lecz poniżej dotychczasowej granicy wyznaczonej pozycją dominującą na rynku właściwym.

Reorganizacja modelu ochrony na rynku produktów rolnych i spożywczych, przynajmniej teoretycznie, wzmocniła zatem pozycję Prezesa UOKiK, poszerzając jego kompetencje i dając mu możliwość ingerowania w szersze spektrum stosunków na rynku. Po wejściu ustawy w życie Prezes UOKiK przystąpił do pierwszych kontroli.

Dotychczasowy bilans stosowania ustawy

Z ostatnich komunikatów wynika, że Prezes UOKiK od początku obowiązywania ustawy podjął interwencję w blisko 80 sprawach dotyczących relacji handlowych w sektorze rolno-spożywczym. Z końcem sierpnia 2018 r. Urząd wskazywał, że tygodniowo sprawdza działalność blisko 500 sklepów detalicznych w całej Polsce. Zgodnie z udostępnionymi informacjami w okresie od 18 do 30 lipca 2018 r. pracownicy Urzędu przebadali prawie 1600 placówek pod kątem nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej przy ustalaniu cen owoców.

Obecnie prowadzone kontrole mają dotyczyć przede wszystkim rynku skupu warzyw i owoców, a także przemysłu mięsnego oraz branży mleczarskiej. W toku dokonywanych czynności Prezes UOKiK analizuje, czy podmiotom słabszym ekonomicznie nie są narzucane nieuczciwe warunki umowne wyrażające się np. w niezasadnym wydłużaniu terminów płatności za dostawy.

W marcu 2018 r. Prezes UOKiK wydał pierwszą decyzję na gruncie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystaniu przewagi kontraktowej. Zobowiązał w niej producenta koncentratów spożywczych do dokonania zmian w umowach zawieranych przez niego z dostawcami marchwi. Przedsiębiorca uniknął kary, ponieważ niezwłocznie podjął współpracę z urzędem.

Prezes UOKiK zapowiedział kontynuowanie działań mających na celu podniesienie efektywności ochrony słabszych uczestników rynku produktów rolnych i spożywczych. Kolejny kamień milowy w tym zakresie stanowić ma uchwalona nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, która weszła w życie 11 grudnia 2018 r. i która będzie stanowić przedmiot rozważań kolejnego wpisu.

Autor: Konrad Kowalski

CONSULTANT / LEGAL DEPARTMENT

konrad.kowalski@olesinski.com

Zaproponuj znajomym
Brak komentarzy.

skomentuj