Co w Prawie Piszczy | Odpowiedzialność karna członków zarządu w upadłości i restrukturyzacji
8320
post-template-default,single,single-post,postid-8320,single-format-standard,cookies-not-set,ajax_fade,page_not_loaded,,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.4,vc_responsive

Odpowiedzialność karna członków zarządu w upadłości i restrukturyzacji

Ryzyko osobistej odpowiedzialności finansowej za zobowiązania spółki, w tym zobowiązania publicznoprawne, czy też możliwość orzeczenia zakazu prowadzenia działalności gospodarczej nie są jedynymi sankcjami, z jakimi muszą liczyć się członkowie zarządu spółek kapitałowych w związku ze sprawowaną funkcją.

Na gruncie prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego, wobec osób odpowiedzialnych za brak należytej dbałości o interesy spółki, możliwe jest również uruchomienie stosownych procedur prawnokarnych.

Przesłanki odpowiedzialności karnej nie zostały przy tym zebrane w jednej ustawie, lecz rozsiane są po kilku aktach prawnych, przez co dla każdego członka zarządu tak ważne jest ich należyte zidentyfikowanie oraz prowadzenie spraw spółki w zgodzie z zasadami w nich wyrażonymi.

 

Niezgłoszenie upadłości

W praktyce największe znaczenie przypisuje się art. 586 k.s.h., który przewiduje odpowiedzialność karną członków zarządu oraz likwidatorów spółki za brak zgłoszenia wniosku o upadłość pomimo zaistnienia warunków uzasadniających wg przepisów prawa upadłościowego ogłoszenie upadłości spółki.

Członkowie zarządu, a w przypadku spółki postawionej w stan likwidacji likwidatorzy, uprawnieni do prowadzenia spraw i reprezentacji spółki, są zobowiązani do zgłoszenia w sądzie wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie 30 dni od powstania stanu niewypłacalności zarządzanego podmiotu.

Do odpowiedzialności karnej mogą więc zostać pociągnięci członkowie zarządu bądź likwidatorzy, którzy, mając obowiązek zgłoszenia stosownego wniosku, nie uczynili tego w ogóle lub dopiero po upływie ustawowego terminu. Od członka zarządu wymaga się bieżącego monitorowania kondycji finansowej spółki i podjęcia stosownych działań w odpowiednim terminie. Z tego względu zaniechanie złożenia wniosku o upadłość będzie każdorazowo oceniane w kontekście podwyższonych standardów staranności w związku z pełnioną przez taką osobę funkcją.

Sankcją przewidzianą za to przestępstwo jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

 

Podanie nieprawdziwych danych oraz niewydanie majątku i dokumentów

Obowiązki członków zarządu, których zaniechanie może skutkować pociągnięciem do odpowiedzialności karnej, nie kończą się na zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego. Przepisy prawa upadłościowego (art. 522 pr. up.) oraz prawa restrukturyzacyjnego (art. 399 pr. rest.) nakładają obowiązek podania, w samym wniosku, jak i w toku postępowania, prawdziwych i pełnych informacji dotyczących dłużnika i jego majątku. Zatajenie lub podanie nieprawdziwych informacji zagrożone zostało sankcją w postaci kary pozbawienia wolności nawet do 5 lat.

Niezależnie od powyższego, na dłużniku spoczywa obowiązek wydania syndykowi lub zarządcy ksiąg rachunkowych oraz innych dokumentów dotyczących jego majątku, a w postępowaniu upadłościowym także całego majątku wchodzącego do masy upadłości. Brak wywiązania się z tego obowiązku również stanowi podstawę odpowiedzialności karnej kadry zarządzającej spółki, z sankcją przewidującą karę pozbawienia wolności do lat 5 (art. 523 pr. up. oraz art. 400 pr. rest.).

 

Przestępstwa określone w Kodeksie karnym

Oprócz powyższych sankcji członkowie zarządu powinni również pamiętać o czynach zabronionych określonych w części szczególnej Kodeksu karnego, które bezpośrednio odnoszą się do zarządzania spółką oraz popadnięcia przez spółkę w stan niewypłacalności.

Przedmiotem ochrony jest tutaj dobro prawne w postaci uczciwego obrotu gospodarczego z udziałem spółek prawa handlowego, a także interes majątkowy ich wierzycieli.

Karą pozbawienia wolności do lat 3 zagrożona została „ucieczka” z majątkiem spółki, która w sytuacji zagrożenia niewypłacalnością lub upadłością udaremnia lub uszczupla możliwość zaspokojenia wierzyciela (art. 300 § 1 k.k.). Zabronione jest więc usuwanie, ukrywanie, uszkadzanie, zbywanie albo obciążanie majątku spółki, skutkujące niemożnością zaspokojenia roszczeń wierzyciela.

Dodatkowo na gruncie art. 301 § 2 k.k. zabronione jest celowe doprowadzenie do upadłości lub niewypłacalności spółki, skutkujące udaremnieniem lub ograniczeniem zaspokojenia wierzycieli. Pozorne zaciąganie zobowiązań zmierzające do powstania stanu niewypłacalności jest w praktyce stosowne przez dłużników jako sposób uwolnienia od zobowiązań, jednak udowodnienie takiego działania może skutkować odpowiedzialnością karną członków zarządu.

Dopełnieniem wskazanego wyżej przestępstwa niezgłoszenia wniosku o upadłość, które można popełnić tylko umyślnie, jest art. 301 § 3 k.k., w którym przewidziana została odpowiedzialność za lekkomyślne doprowadzenie do upadłości lub niewypłacalności. Stwierdzenie braku umyślności w niezgłoszeniu wniosku o upadłość zwalnia z odpowiedzialności z art. 586 k.s.h., jednak może skutkować pociągnięciem do odpowiedzialności na podstawie Kodeksu karnego, z zagrożeniem karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Ponadto, w przypadku zagrożenia niewypłacalnością lub upadłością i niemożności zaspokojenia wszystkich wierzycieli, zabronione jest selektywne spłacanie wierzycieli (art. 302 § 1 k.k.). Dłużnik nie może zaspokoić jedynie wybranych wierzycieli ze szkodą dla pozostałych. W takiej sytuacji zasadnym jest złożenie przez zarząd wniosku o ogłoszenie upadłości lub wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego.

 

Uregulowana w przepisach możliwość pociągnięcia członków zarządu spółki do odpowiedzialności karnej, stanowiąca w gruncie rzeczy skutek nieodpowiedniego zarządzania spółką, jest kolejnym argumentem przemawiającym za koniecznością zachowania przez członków zarządu należytej staranności w sprawowanej przez nich funkcji oraz bieżącym monitorowaniem sytuacji spółki. Przepisy karne, normujące określone typy przestępstw, stanowią przy tym konkretne wskazówki dla kadry zarządzającej, prezentujące, jakich aktów staranności każdy członek zarządu powinien dochować, aby zminimalizować ryzyko bycia pociągniętym do odpowiedzialności karnej.

Autor: Paweł Stanek

CONSULTANT / LEGAL DEPARTMENT

pawel.stanek@olesinski.com

Zaproponuj znajomym
Brak komentarzy.

skomentuj