Co w Prawie Piszczy | Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych w innych krajach
8907
post-template-default,single,single-post,postid-8907,single-format-standard,cookies-not-set,ajax_fade,page_not_loaded,,wpb-js-composer js-comp-ver-5.4.4,vc_responsive

Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych w innych krajach

Przedsiębiorcom pochodzącym z innych krajów Europy trudno jest zrozumieć różnice w polskich regulacjach dotyczących identyfikacji beneficjenta rzeczywistego oraz wpisu do Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych.

Na czym one polegają? Skąd wynikają? Czy w każdym kraju można uzyskać dostęp do tych samych danych? Czy polska spółka może skorzystać z danych ujawnionych w zagranicznym rejestrze? Tym tematom poświęcimy kolejny wpis w naszej serii dotyczącej Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych.

 

W których krajach funkcjonują rejestry beneficjentów?

Obowiązek prowadzenia rejestru beneficjentów wynika z unijnej dyrektywy[1], dotyczy więc wszystkich państw Unii Europejskiej, choć nie we wszystkich został już wdrożony.

Poza Polską, rejestry istnieją już w zdecydowanej większości państw UE, m.in. w Niemczech, Danii, Francji, Irlandii, Czechach, Słowacji, Hiszpanii czy na Malcie.

Warto zaznaczyć, że wzorując się na unijnych rozwiązaniach rejestry powstały także w Szwajcarii, Lichtensteinie czy w Hong Kongu.

 

Czy we wszystkich krajach rejestr jest taki sam?

 

Unijne prawo określa ogólne, wspólne zasady dla rejestrów beneficjentów rzeczywistych. We wszystkich krajach rejestr musi być prowadzony na poziomie centralnym, dane muszą być udostępnione właściwym organom, a podmioty podlegające wpisowi zobowiązane do aktualizacji danych.

Pozostałe kwestie techniczne, zakres zbieranych danych, ich dostępność oraz odpłatność państwa członkowskie uregulowały indywidualnie. Spowodowało to rozbieżność w rozwiązaniach krajowych.

 

Czy definicja beneficjenta wszędzie jest taka sama?

 

Dyrektywa wskazuje katalog warunków, które przesądzają, że dana osoba jest beneficjentem rzeczywistym. Nie jest to lista zamknięta i prawo krajowe może wskazywać dodatkowe przesłanki. Na przykład – z przepisów polskiej ustawy wynika, że beneficjentem będzie także wspólnik (osoba fizyczna) uprawniony do kierowania polityką finansową spółki, czego nie znajdziemy w unijnych regulacjach.

 

Czy polska spółka możne skorzystać z danych z zagranicznych rejestrów?

 

Dane umieszczone w polskim Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych są dostępne publicznie. Każdy zainteresowany po wpisaniu numeru NIP spółki uzyskuje informacje o imieniu, nazwisku, numerze PESEL, obywatelstwie oraz kraju zamieszkania beneficjentów rzeczywistych spółki i może z nich swobodnie korzystać.

W niektórych krajach dostęp do rejestru jest jednak ograniczony. System irlandzki wybranym podmiotom udostępnia wszystkie dane, powszechnie – wyłącznie ich część. Dane małoletnich beneficjentów nie są dostępne publiczne.

W Niemczech zobowiązana spółka ma dostęp wyłącznie do danych swoich beneficjentów. W pozostałych przypadkach – każdy może uzyskać dostęp do konkretnych danych, musi jednak wykazać się interesem w ich pozyskaniu.

Z kolei we Francji, aby uzyskać dane beneficjentów konieczne jest wykazanie interesu oraz dodatkowo  uzyskanie upoważnienia sądu.

Dane z zgarnianych rejestrów jak najbardziej mogą być przydatne przy ustalaniu beneficjenta polskiej spółki (w szczególności przy rozbudowanej grupie kapitałowej, ze spółkami zagranicznymi), natomiast sam dostęp do nich może być utrudniony.

 

Beneficjent zastępczy

 

Przedsiębiorcy prowadzący działalność w innych państwach członkowskich (np. w Niemczech, czy Czechach) często pytają o możliwość wskazywania zarządu w miejsce beneficjenta rzeczywistego.

Dyrektywa przewiduje, że w przypadku, gdy spółka nie jest w stanie zidentyfikować swojego beneficjenta, w zgłoszeniu wskazuje się członków zarządu. W wielu krajach europejskich przesłanka ta często jest wykorzystywana. Przedsiębiorcy uznają, że ponieważ samodzielnie nie są w stanie uzyskać pewnych informacji (konieczne byłoby np. skierowanie pytania do innej spółki z grupy), mogą wskazać zarząd.

Polskie prawo dodatkowo wymaga jednak udokumentowania braku możliwości ustalenia beneficjenta. Oznacza to, że spółka musi wykazać działania,i jakie podjęła i dokumenty, jakie uzyskała, które potwierdzają, że beneficjenta rzeczywistego nie sposób ustalić.

W większości przypadków to zastrzeżenie uniemożliwia wskazanie beneficjenta zastępczego w postaci zarządu i zmusza do ujawnienia w publicznym rejestrze beneficjenta rzeczywistego.

 

Czy dostęp do rejestru jest płatny?

 

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych w Polsce jest bezpłatny. Opłat nie wymaga ani zgłoszenie beneficjenta, ani wyszukiwanie znajdujących się w systemie informacji. Bezpłatnie uzyskać można także dostęp do danych np. w Danii czy na Słowacji.

W Niemczech zgłoszenie do rejestru oraz jego aktualizacja jest bezpłatna, pobór danych innych podmiotów może już jednak wymagać uiszczenia płatności. Estonia pobiera opłatę nawet za wpis danych.

 

Czy musi zostać stworzony odrębny rejestr?  

 

W Polsce stworzono nowy, specjalistyczny system do rejestracji beneficjentów – Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych. Takie rozwiązanie zastosowano także m.in. w Niemczech.

Alternatywnym rozwiązaniem jest wprowadzenie danych o beneficjentach rzeczywistych spółki do innych rejestrów, na przykład do rejestru przedsiębiorców. Ułatwia to możliwość weryfikacji beneficjenta, ponieważ wszystkie niezbędne dane można znaleźć w jednym miejscu. Takie narzędzie wprowadziła m.in. Dania.

 

Czas na zgłoszenie zmian do rejestru

 

Obecnie datą budzącą największe emocje jest 13.04.2020 r. Jest to ostateczny termin na zgłoszenie do rejestru spółek, które zostały zarejestrowane przed 13.10.2019 r.

Spółki, które powstały po tej dacie, a także wszelkie zmiany danych ujawnionych w polskim Centralnym Rejestrze powinny zostać zgłaszane w ciągu 7 dni.

Terminy te ustalane są na poziomie krajowym. We Francji na zgłoszenie beneficjenta nowej spółki przedsiębiorcy będą mieć 15 dni, a na aktualizację danych 30. W Irlandii termin na zgłoszenie wynosi 14 dni.

 

Wysokość kar

 

Prawo unijne nie uregulowało także wysokości sankcji za niewypełnianie opisanych obowiązków. Polski prawodawca zagroził brak wpisu w terminie karą w wysokości nawet do 1 mln złotych, w Niemczech 100 tys. euro (lub do 1 mln euro w przypadku powtarzających się, poważnych naruszeń), we Francji kary pieniężne są stosunkowo niskie – około 40 tys. euro.

Odrębną kwestią jest osobista odpowiedzialność osób dokonujących zgłoszenia.

 

Podsumowanie

 

Dyrektywa wprowadzająca instytucję rejestru beneficjentów rzeczywistych określiła jej ogólne ramy, które – jak opisaliśmy w dzisiejszym wpisie – zostały niejednolicie implementowane do porządków krajowych.

Polski prawodawca wprowadził wyjątkowo wymagające przepisy, w szczególności w zakresie możliwości wskazania beneficjenta zastępczego, terminu na zgłoszenie zmian, szerokiego dostępu do danych czy wysokości kar.

Krajowa specyfika może wzbudzać wątpliwości oraz powodować wiele nieporozumień, w szczególności w międzynarodowych grupach, dlatego zachęcamy, aby z odpowiednim wyprzedzeniem rozpocząć procedurę ustalania oraz zgłaszania beneficjenta rzeczywistego w spółce.

 

[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiegania wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE

Autor: Katarzyna Roszyk

CONSULTANT
DZIAŁ PRAWNY

katarzyna.roszyk@olesinski.com

Zaproponuj znajomym
Brak komentarzy.

skomentuj