Koronawirus a konsument

W ostatnim czasie coraz więcej mówi się o skutkach koronawirusa – nie tylko zdrowotnych, ale również tych gospodarczych, ekonomicznych i wpływających na istniejące stosunki prawne – również te między przedsiębiorcami a konsumentami. Równolegle, w Internecie rosną ceny produktów takich jak maseczki czy żele antybakteryjne.

Panująca sytuacja epidemiologiczna oczywiście usprawiedliwia niektóre działania, takie jak zbieranie niektórych danych osobowych pracowników czy możliwość uzasadnienia opóźnień w realizacji niektórych umów powołując się na tzw. siłę wyższą, ale nie oznacza, że prawa konsumenta nie obowiązują. Przypomniał o tym w ostatnim czasie UOKiK, m.in. wydając komunikat dot. praw pasażerów, a także wszczynając postępowanie przeciwko hurtowniom podnoszącym ceny produktów ochronnych (sprawa dotyczyła co prawda sprzedaży na rzecz szpitali, a nie konsumentów, ale pokazuje, że UOKiK monitoruje działania przedsiębiorców w obliczu koronawirusa).

Podróże a epidemia – czy konsument może odzyskać wpłacone środki?

W ostatnim czasie masowo odwoływane są wycieczki – zarówno te organizowane przez biura podróży, jak i „na własną rękę” przez konsumentów rezerwujących bilety lotnicze.

W przypadku wycieczki zorganizowanej przez biuro podróży – prawo do odstąpienia przez konsumenta zagwarantowane jest przez ustawę o imprezach turystycznych. Zgodnie z jej treścią, odstąpienie jest możliwe w przypadku wystąpienia nieuniknionych i nadzwyczajnych okoliczności, które mają znaczący wpływ na realizację imprezy turystycznej lub przewóz podróżnych do miejsca docelowego. Odstąpienie od umowy oznacza, że biuro podróży powinno zwrócić konsumentowi wszystkie dokonane przez niego wpłaty.

Prezes UOKiK-u podkreślił, że w przypadku, gdy konsument zgłasza chęć odstąpienia od umowy, biuro podróży musi sprawdzić, czy jest to uzasadnione tj. czy w miejscu, do którego planował lecieć konsument, istnieje realne zagrożenie zdrowia. Oceniając ryzyko, wykorzystać można informacje publikowane przez Głównego Inspektora Sanitarnego, Ministerstwo Spraw Zagranicznych czy Światową Organizację Zdrowia (WHO).

Co istotne, w opublikowanym komunikacie UOKiK wprost wskazał, że ww. komunikaty mogą stanowić dla konsumenta uzasadnienie wystąpienia nagłych i nieprzewidzianych okoliczności (w tym związanych z zagrożeniem zdrowia w kraju podróży) – a tym samym stanowić przyczynę odstąpienia od umowy i podstawę do żądania zwrotu wpłaconych środków.

Sprawa jest bardziej utrudniona w przypadku konsumentów, którzy samodzielnie zakupili bilety lotnicze – zagadnienie to nie jest regulowane ustawowo (tak jak w przypadku biur podróży), a tym samym zasady ew. zwrotów biletów czy zmian terminów lotów określają przede wszystkim regulaminy przewoźników.

Również w tym przypadku Prezes UOKiK-u wskazuje jednak na konieczność zachowania się przewoźników w sposób odpowiedzialny i monitorowania bieżącej sytuacji, aby uniknąć zagrożenia dla zdrowia pasażerów.

Epidemia a środki ochrony

W ostatnim czasie coraz trudniej jest dostać jeszcze do niedawna podstawowe środki ochrony i artykuły higieniczne, takie jak maski czy żele dezynfekujące. Jednocześnie, rośnie ich sprzedaż w sieci po znacznie zawyżonych cenach, która – w połączeniu z zakupami podyktowanymi strachem konsumenta – może w oczywisty sposób naruszać obowiązujące zasady ochrony konkurencji i konsumentów.

Jak wynika z doniesień medialnych, największe platformy e-commerce, takie jak Amazon czy Allegro blokują sprzedaż tych towarów po zawyżonych cenach, powołując się m.in. na konieczność respektowania polityki uczciwych cen, regulamin serwisu i konieczność zwalczania naruszeń interesów konsumentów.

Mimo tych działań, skala zjawiska stała się na tyle duża, że oficjalny zakaz sprzedaży maseczek ochronnych, żelów antybakteryjnych i innych środków ochronnych przez platformy OLX i Allegro został wydany przez polskiego Premiera – takie możliwości daje Premierowi, a także wojewodom specustawa w sprawie koronawirusa. Zgodnie wprowadzonymi przez nią przepisami, organy te mają możliwość nałożenia na przedsiębiorstwa poleceń w związku z przeciwdziałaniem COVID-19. Są one wydawane w drodze decyzji administracyjnej i podlegają natychmiastowemu wykonaniu.

Pełna lista towarów objętych zakazem dostępna jest na stronie pod linkiem.

 

Autor: Marta Maliszewska

SENIOR CONSULTANT
DZIAŁ PRAWNY

marta.maliszewska@olesinski.com

Więcej