Kadencja członka zarządu w świetle nowelizacji KSH

Kwestie związane z prawidłowym określeniem czasu trwania kadencji i zakończeniem mandatu członków zarządu oraz rady nadzorczej od lat budziły wiele wątpliwości. Zagadnienia te wywoływały spory i różnorodne interpretacje, które zaowocowały kontrowersyjnym orzecznictwem, prezentującym skrajnie odmienne stanowiska. Jednym z głównych problemów był brak pewności co do tego, czy kadencja członka zarządu spółki kapitałowej powinna zostać obliczona w oparciu o lata obrotowe, czy może jednak kalendarzowe. Trudności sprawiało również szeroko komentowane zagadnienie wygaśnięcia mandatu wraz z upływem kadencji. Kontrowersje te raz na zawsze zakończyła nowelizacja KSH, która weszła w życie 13.10.2022 r.

Kadencja członka zarządu – jak było przed 13.10.2022 r.

Sposób liczenia jednorocznej kadencji członka zarządu sprzed wprowadzenia zmian w KSH był jednoznaczny. W takich przypadkach uznawaliśmy, że jego mandat wygasał wraz ze zgromadzeniem wspólników (walnym zgromadzeniem), które zatwierdzało sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Dużo więcej niejasności powodowały natomiast kadencje wieloletnie.

W doktrynie wyróżniły się dwa główne stanowiska:

  • Pierwsza koncepcja tzw. redukcyjna zakładała, że okres takiej kadencji liczy się w latach od dnia powołania na członka zarządu. Co istotne, ostatni rok sprawowania tej funkcji musiał być pełnym rokiem obrotowym;
  • Druga koncepcja tzw. prolongacyjna opierała się na założeniu, że kadencję członka zarządu ustala się według pełnych lat obrotowych, przy czym ostatni rok obrotowy to ten, który rozpoczął się w czasie trwania kadencji członka organu.

Oba stanowiska były związane z art. 202 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Wskazuje on, że w razie powołania członka zarządu na okres dłuższy niż rok, jego mandat wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu, chyba że umowa spółki stanowiła inaczej (co nie było częste). Koncepcja redukcyjna bazowała na literalnym rozumieniu przepisów, prolongacyjna natomiast została potwierdzona w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 2016 r.

Koncepcja redukcyjna i prolongacyjna – praktyczne przykłady

Jak przed nowelizacją KSH liczono kadencję członka zarządu w myśl koncepcji redukcyjnej? W przypadku członka zarządu powołanego na 3-letnią funkcję w dniu 10.06.2016 r. jego kadencja trwała od 10.06.2016 r. do 10.06.2019 r. Za ostatni pełny rok obrotowy uznawano 2018 r., dlatego mandat członka zarządu wygasał wraz z dniem zgromadzenia wspólników (walnego zgromadzenia), zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za 2018 r., czyli w 2019 r.

W przypadku koncepcji prolongacyjnej uznawano zaś, że mandat nie może być krótszy niż kadencja. Biorąc pod lupę członka zarządu powołanego na analogiczną jak powyższa, 3-letnią kadencję w dniu 10.06.2016 r., miał on zapewnioną funkcję od 10.06.2016 r. do 10.06.2019 r. Jednak w ramach tej koncepcji zakładano, że jego mandat wygasa wraz z dniem odbycia zwyczajnego zgromadzenia wspólników, które zatwierdza sprawozdanie finansowe za 2019 r., czyli w 2020 r.

Kadencja a mandat – wątpliwości rozwiane

Do momentu tegorocznej nowelizacji KSH różnice w czasie trwania mandatu i kadencji mogły wynosić nawet rok, co nie pozostawało bez znaczenia dla skuteczności podejmowanych przez członków zarządów i rad nadzorczych decyzji. Błędne obliczenie kadencji lub mandatu pociągało za sobą zawieranie umów bez właściwego umocowania, a także nieważność jednostronnych oświadczeń spółki, których nie dało się potwierdzić, takich jak  oświadczenia o udzieleniu pełnomocnictwa oraz wypowiedzenie czy odstąpienie od umowy. W takiej sytuacji członkowie organów obciążeni byli odpowiedzialnością organizacyjną i odszkodowawczą.

Właśnie z tych powodów ustawodawca uznał, że poruszone kwestie wymagają uregulowania. Wprowadzone w 2021 r. przepisy o prostej spółce akcyjnej precyzują te zagadnienia – na podstawie art. 300(56) § 2 kadencję określa się w latach obrotowych. Natomiast październikowa nowelizacja KSH przesądza o nich wprost co do pozostałych spółek kapitałowych, rozwiewając wszelkie wątpliwości w tym zakresie. Dziś mamy pewność, że kadencję obliczamy w oparciu o pełne lata obrotowe, co oznacza przyjęcie koncepcji prolongacyjnej jako oficjalnie obowiązującej.

Autor: Anna Czornik

MANAGER | RADCA PRAWNY | OW LEGAL anna.czornik@olesinski.com Więcej