24 lis CBAM – odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania
[Zaktualizowano 09.04.2024 r.]
CBAM, znany również jako graniczny podatek węglowy, wiąże się z nowymi obowiązkami przy imporcie towarów spoza Unii Europejskiej. Wcześniej omówiliśmy podstawy jego funkcjonowania w artykule „CBAM – nowy mechanizm walki z ucieczką emisji poza granice UE”. Teraz odpowiemy na najczęściej zadawane pytania o rejestr CBAM, kwartalne sprawozdania i deklaracje roczne, klasyfikację CN, opłaty i weryfikację poziomu emisji CO2 oraz o certyfikaty CBAM.
Pytania o rejestr CBAM, kwartalne sprawozdania i deklaracje roczne
1. Gdzie złożyć wniosek o nadanie statusu upoważnionego zgłaszającego CBAM?
Taki wniosek należy złożyć za pośrednictwem (docelowego) rejestru CBAM, który ma zostać uruchomiony 31 grudnia 2024 r.
2. Czy muszę zarejestrować się w rejestrze CBAM już 31 grudnia 2024 r.?
Nie będzie takiego obowiązku, natomiast będzie taka możliwość. Rejestracja w rejestrze CBAM jest wymagana w celu importu towarów CBAM na etapie pełnego wdrożenia systemu, czyli od 1 stycznia 2026 r.
3. Jaki organ jest odpowiedzialny za wdrażanie systemu CBAM w Polsce?
Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBIZE), czyli ten sam, który odpowiada także za funkcjonowanie systemu EU ETS na poziomie państwa członkowskiego.
4. Gdzie należy składać kwartalne sprawozdania CBAM w okresie przejściowym?
Sprawozdania CBAM należy składać za pośrednictwem rejestru przejściowego CBAM. Platforma dostępna jest od 1 stycznia 2024 r.
5. Czy można skorygować złożone już sprawozdanie CBAM?
Złożone sprawozdanie można skorygować w terminie do 2 miesięcy od zakończenia odpowiedniego kwartału sprawozdawczego, przy czym modyfikacja dwóch pierwszych sprawozdań (za Q4 2023 i Q1 2024) możliwa jest do 31 lipca 2024.
6. Czy można złożyć sprawozdanie CBAM po terminie?
Jest to dopuszczalne w ściśle określonych przypadkach, tj. na żądanie samego przedsiębiorcy, w sytuacji kiedy nie mógł złożyć sprawozdania w terminie z uwagi na problemy techniczne w rejestrze przejściowym (należy udowodnić ich wystąpienie) oraz na żądanie KOBIZE. Aby uzyskać techniczną możliwość złożenia sprawozdania po terminie, należy złożyć za pośrednictwem rejestru przejściowego CBAM specjalny wniosek wraz z uzasadnieniem.
7. Czy w celu złożenia pierwszego sprawozdania kwartalnego CBAM trzeba się zarejestrować w rejestrze przejściowym CBAM?
Tak, konieczna jest rejestracja, ponieważ sprawozdania kwartalne CBAM składa się za pośrednictwem rejestru przejściowego CBAM.
Aby uzyskać dostęp do rejestru CBAM, należy posiadać konto na platformie usług elektronicznych skarbowo-celnych PUESC oraz rozszerzone uprawnienie C31 “Dostęp do rejestru CBAM” nadane w PUESC.
Reprezentanci podmiotów aktywnych 1 stycznia 2024 r. i zarejestrowanych na PUESC w obszarze cło, z formą reprezentacji określoną jako “właściciel/osoba uprawniona do samodzielnej reprezentacji”, otrzymają rozszerzone uprawnienie C31 “Dostęp do rejestru CBAM” z urzędu. Pracownicy lub pełnomocnicy podmiotu, którzy chcą uzyskać to uprawnienie, muszą złożyć wniosek “WPE0001 Rejestracja, aktualizacja reprezentacji” wraz z odpowiednim upoważnieniem na portalu PUESC.
8. Kto będzie prowadził rejestr CBAM?
Rejestr przejściowy CBAM jest prowadzony przez Komisję Europejską przy współpracy z właściwymi organami państw członkowskich – w Polsce jest to KOBIZE. Te same instytucje będą prowadzić rejestr docelowy CBAM.
9. Gdzie trzeba będzie składać deklaracje CBAM? W rejestrze przejściowym czy docelowym?
Roczne deklaracje CBAM będzie można składać za pośrednictwem rejestru docelowego CBAM. Sprawozdania kwartalne CBAM należy składać za pośrednictwem rejestru przejściowego CBAM.
Pytania o klasyfikację CN, opłaty i weryfikację poziomu emisji CO2
10. W Załączniku I do Rozporządzenia CBAM nie ma kodu CN importowanego przez nas towaru, chociaż zawiera on w sobie stal. Czy w takim przypadku nie podlega on przepisom CBAM?
Jeżeli kod CN sprowadzanego towaru nie został wymieniony w Załączniku I do Rozporządzenia CBAM, to zakładając poprawność przypisanej mu klasyfikacji CN, towar ten nie podlega przepisom rozporządzenia, nawet jeśli faktycznie zawiera w sobie elementy stalowe.
Jednocześnie warto wiedzieć, że w przypadku niektórych towarów CBAM wskazano jedynie pierwsze 4 cyfry kodu CN. Oznacza to, że przepisy rozporządzenia obejmują wszystkie podgrupy zaliczane do grupy towarów oznaczonych tym kodem (np. 7603 – proszki i płatki aluminium, której część stanowi podgrupa 7603 10 00 – proszki o strukturze innej niż płytkowa).
11. W jaki sposób importer ma zweryfikować, jaki jest poziom emisji CO2 wbudowanych w importowany towar (skoro nie jest mu znany proces ich produkcji)?
Przede wszystkim – wymagać od swojego dostawcy, aby określił poziom emisji CO2. Taka informacja musi być weryfikowalna według metod przyjętych przez KE. Opublikowane zostały już akty wykonawcze Komisji Europejskiej w tym zakresie.
Rozporządzenie przewiduje możliwość rejestrowania producentów zlokalizowanych w krajach trzecich w przeznaczonej do tego bazie danych. Mają być w niej zamieszczane również informacje dotyczące emisji CO2 wbudowanych w produkowanych przez nich towarach.
W razie braku dostępu do rzeczywistych danych o ilości emisji wbudowanych, w okresie przejściowym importer może bazować na danych domyślnych dla poszczególnych towarów, opublikowanych przez Komisję Europejską.
12. Czy importer poniesie karę, jeśli nie będzie mógł złożyć sprawozdania lub deklaracji CBAM, ponieważ dostawcy z krajów trzecich nie przekażą mu informacji niezbędnych do sporządzenia dokumentów?
Nie ma prawnej możliwości zmuszenia dostawców towarów z państw trzecich do udostępnienia informacji wymaganych na potrzeby sprawozdań lub deklaracji CBAM, ponieważ nie obowiązuje tam prawo unijne. Można natomiast zawrzeć odpowiednie zapisy o obowiązku informacyjnym w umowach z takimi kontrahentami, zabezpieczając się przy tym odpowiednią klauzulą odszkodowawczą bądź zapisem o karze umownej.
W razie trudności z uzyskaniem wymaganych informacji, np. o emisjach rzeczywistych z danej instalacji, można (zasadniczo do końca II kwartału 2024 r.) stosować wartości domyślne określone przez Komisję.
13. Do kiedy można korzystać z „uproszczonego” raportowania na podstawie wartości domyślnych w okresie przejściowym?
Do końca II kwartału 2024 r. Od trzeciego kwartału 2024 r. emisje wbudowane w sprowadzone towary należy obliczać (z pewnymi wyjątkami) na podstawie danych rzeczywistych, uzyskanych od dostawców z krajów trzecich. Na podstawie danych rzeczywistych trzeba będzie także obliczać emisje w okresie pełnego wdrożenia CBAM, czyli od 2026 r.
14. Czy importer musi sprawdzić, czy kraj, z którego importuje towar CBAM, ma własny system poboru opłat za emisje?
Zasadniczo tak. Jest to jedna z informacji, którą powinno się otrzymać od kontrahenta z kraju trzeciego. Warto dodatkowo ją zweryfikować, zwłaszcza na etapie pełnego wdrożenia CBAM, kiedy wysokość rzeczywiście uiszczonej opłaty emisyjnej powinna być uwzględniona przy określaniu ilości wymaganych certyfikatów CBAM.
15. Jeśli importer uiścił już zapłatę z tytułu emisji CO2 w państwie trzecim, to czy będzie musiał ponownie ponosić te koszty w związku z funkcjonowaniem mechanizmu CBAM?
Nie. W takiej sytuacji importer będzie mógł ubiegać się o odliczenie kosztów emisji poniesionych w kraju trzecim.
16. Czy jakieś kraje spoza UE będą wyłączone z mechanizmu CBAM? Np. UK, Szwajcaria, Serbia, Turcja?
Regulacje CBAM dotyczą importu, czyli przywozu towaru z państw trzecich na obszar celny UE. Nie dotyczą natomiast przywozu towarów z jednego państwa UE do innego (np. z Niemiec do Polski), który nie jest importem,.
Poza zakresem przepisów CBAM pozostaje przywóz towarów ze Szwajcarii (a także Norwegii, Lichtensteinu czy Islandii), ale już nie przywóz z UK, Serbii czy Turcji – w takich przypadkach mamy do czynienia z importem podlegającym restrykcjom CBAM.
17. Kto odpowiada za zgłoszenie produktu określonego kodem CN w przypadku nabycia go od dostawcy z UE, który pierwotnie importował go z kraju trzeciego?
Do zgłoszenia towaru CBAM zobowiązany jest importer wprowadzający towar na obszar celny UE (bądź jego pośredni przedstawiciel celny) i to on ponosi odpowiedzialność za brak realizacji tego obowiązku. Dalsze unijne podmioty nabywają ten towar w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia, które nie jest przedmiotem regulacji CBAM.
Pytania o certyfikaty CBAM
18. Jak dokonywane będą zakupy certyfikatów CBAM?
Certyfikaty CBAM będzie można nabyć na cyfrowej platformie zarządzanej przez Komisję Europejską we współpracy z właściwymi organami państw członkowskich (KOBIZE). Platforma nie została jeszcze uruchomiona. Sprzedającym certyfikat będzie państwo członkowskie, na terenie którego znajduje się siedziba kupującego. Platforma zakupowa będzie kompatybilna z rejestrem CBAM – na koniec każdego dnia roboczego dane o dokonanych transakcjach będą migrować z platformy na indywidualny rachunek przedsiębiorcy w tym rejestrze.
19. Jaki jest termin na zakup certyfikatów CBAM?
Importer będzie musiał zadbać, aby na etapie umarzania certyfikatów (do 31 maja każdego roku następującego za rok poprzedzający) na jego koncie w rejestrze CBAM była dostępna ich odpowiednia ilość.
Ponadto na zakończenie każdego kwartału importer będzie musiał posiadać na powyższym koncie certyfikaty w ilości odpowiadającej co najmniej 80% wbudowanych emisji od towarów zaimportowanych od początku roku kalendarzowego. Oznacza to, że w przypadku importerów regularnie sprowadzających towary objęte CBAM z krajów trzecich nie będzie możliwy jednorazowy zakup wszystkich certyfikatów potrzebnych do umorzenia.
20. Co w sytuacji, gdy po umorzeniu importer będzie dysponował nadmiarowymi certyfikatami?
W takiej sytuacji rozporządzenie przewiduje możliwość sprzedaży nadmiarowych certyfikatów – po uprzednim umorzeniu wymaganej ilości do 31 maja danego roku. Odkupu dokona właściwy organ państwa członkowskiego (KOBIZE) na wniosek przedsiębiorcy (złożony do 30 czerwca danego roku). Odsprzedaż następować będzie po cenie, po której importer zakupił certyfikaty. Warto wiedzieć, że liczba certyfikatów podlegających odkupowi jest z góry ograniczona do 1/3 całkowitej liczby certyfikatów zakupionych w poprzednim roku kalendarzowym.
W razie dodatkowych pytań zachęcamy do kontaktu.